Maria Montessori, dünyanın birçok yerinde çocukların eğitimine öncü katkılar yapmış; çocuk eğitiminde çığır açan bir eğitim girişimcisi, İtalya’nın ilk kadın doktorlarından biri, üniversite öğretim üyesi ve aktif bir kadın hakları savunucusudur. 31 Ağustos 1870’te Chiaravalle, İtalya’da doğdu. Annesi Renilde Stoppani iyi eğitimli, özgür düşünceli bir kadındı; babası Alessandro Montessori ise Maliye teşkilatında görevli devlet memuru idi. Aile 1870’lerin ortasında Roma’ya taşındı ve Maria’nın öğrenmeye olan tutkusu, zengin eğitim ortamında daha da güçlendi. 
 

Tıp eğitimi ve ilk mesleki yıllar. Montessori, önce mühendislik yönelimli bir teknik okulda okuduktan sonra tıpa yöneldi; 1890’da Roma Üniversitesi’nde fen bilimleri diplomasını tamamlayıp Tıp Fakültesi’ne kabul edildi. 10 Temmuz 1896’da “Doctor of Medicine” derecesini alarak ülkede bu unvana sahip ilk kadınlardan oldu. Aynı yıl Berlin Uluslararası Kadınlar Kongresi’nde kadınların eşit işe eşit ücret hakkını savundu. Tıp kariyerine Roma Üniversitesi psikiyatri kliniğinde başladı; burada zihinsel ve gelişimsel farklılıkları olan çocukların eğitsel ihtiyaçlarına ilgi duydu.

Ortofrenik Okul ve ilk “mucize”.1899–1901 arasında Montessori, Roma Devlet Ortofrenik Okulu’nda (Scuola Ortofrenica) eşyöneticilik yaptı. Duyulara dayalı, somut materyallerle desteklenen bilimsel gözlem yaklaşımını burada sistematik hâle getirdi. Bu süreçte eğitim verdiği öğrencilerin bir kısmının devlet sınavlarında akranlarıyla aynı hatta daha yüksek başarı göstermesi, Montessori yönteminin gücüne dair ilk büyük kanıtlardan biri oldu.

Casa dei Bambini ve yöntemin doğuşu.6 Ocak 1907’de Roma’nın San Lorenzo semtinde ilk Casa dei Bambini (“Çocuklar Evi”) açıldı. Montessori; hazırlanmış çevre, çocuk yönelimli çalışma, çok yaş karışımı sınıflar, özdüzeltimli materyaller ve kesintisiz çalışma döngüsü ile çocukların bağımsızlık, öz disiplin ve konsantrasyon gelişiminde olağanüstü dönüşümler gözledi. 1915 San Francisco PanamaPasifik Sergisi’ndeki ünlü “Cam Sınıf” gösterimi, yöntemin dünya çapında tanınmasında dönüm noktası oldu.

Yayınlar, eğitimcilerin yetiştirilmesi ve küresel yayılım. Montessori’nin ilk kapsamlı eseri Il Metodo (1909) kısa sürede birçok dile çevrildi; 1912’de The Montessori Method İngilizce olarak yayımlandı ve yöntemin Avrupa, Amerika, Asya ve Okyanusya’da yaygınlaşmasını hızlandırdı. Montessori, eğitimcileri yetiştirmek için kurslar düzenledi; yöntemin temel taşlarını günlük yaşam, duyu, dil, matematik ve kültürel çalışmalar olarak sistematize etti.

AMI’nin kuruluşu ve barış vizyonu.1929’da oğlu Mario Montessori ile birlikte Association Montessori Internationale (AMI) kuruldu. AMI, Montessori pedagojisinin özgünlüğünü ve yüksek sadakatle uygulanmasını korumayı, eğitim yoluyla barışçıl ve sürdürülebilir bir dünyaya katkı sunmayı amaçlar. Montessori, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları arasındaki gerilim ortamında, eğitimin barışın temel aracı olduğu fikrini giderek daha güçlü savundu.

Hindistan yılları: Kozmik Eğitim.1939–1946 arasında Montessori, Theosophical Society davetiyle Hindistan’da bulundu; Adyar (Chennai), Ahmedabad, Kodaikanal gibi merkezlerde eğitimci yetiştirme kursları verdi. Bu dönemde, 6–12 yaş dönemi için Kozmik Eğitim yaklaşımını derinleştirdi: çocuklara evrenin bütüncül anlatısını vererek doğa–toplum–etik bağlarını kurmayı ve evrene karşı sorumluluk bilinci geliştirmeyi hedefledi. The Absorbent Mind (1949) gibi eserleriyle emici zihin ve gelişim düzlemleri kavramlarını olgunlaştırdı.

Son yıllar ve vefat. Montessori, savaş sonrası Hollanda’ya yerleşti; eğitim ve barış temalı konferanslarını sürdürdü, UNESCO çevresinde fikir tartışmalarına katıldı ve defalarca Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterildi. 6 Mayıs 1952’de Noordwijk’te vefat etti; vasiyeti gereği “nerede ölürse orada” mütevazı bir törenle defnedildi.

Mirası ve bugün. Bugün Montessori yöntemi; eğitimli Montessori öğretmenleri, Montessori materyalleri, çocuk yönelimli çalışma ve kesintisiz çalışma dilimi gibi çekirdek bileşenleriyle dünya genelinde binlerce okulda uygulanmaktadır. AMS (1960), yönteminin ABD’deki gelişimini araştırma temelli bir çerçeveyle desteklerken; MACTE (1995’ten beri) Montessori öğretmen yetiştirme programlarını uluslararası akreditasyon ile güvence altına alır.

Montessori eğitim felsefesi, çocuğun doğal gelişim sürecine saygı duyan ve bireysel öğrenme özgürlüğünü merkeze alan bir yaklaşımdır. Özetle şu temel ilkeler üzerine kuruludur:

1. Çocuk Merkezli Eğitim

Her çocuk kendine özgü bir gelişim ritmine sahiptir. Montessori yöntemi, çocuğun ilgi alanlarına ve hazır bulunuşluk düzeyine göre öğrenme fırsatları sunar.

2. Hazırlanmış Çevre

Sınıf ortamı, çocuğun bağımsızlık kazanmasını destekleyecek şekilde düzenlenir. Mobilyalar, materyaller ve etkinlikler çocuğun boyuna, ihtiyaçlarına ve gelişim düzeyine uygun olarak tasarlanır.

3. Özgürlük ve Sorumluluk Dengesi

Çocuklar, belirlenmiş sınırlar içinde özgürce seçim yapar. Bu özgürlük, sorumluluk bilinci ve öz disiplin geliştirmelerine yardımcı olur.

4. Somut ve Duyusal Öğrenme

Montessori materyalleri, soyut kavramları somut deneyimlerle öğretir. Çocuklar görme, dokunma, işitme gibi duyularını kullanarak öğrenir; bu da kalıcı bilgi sağlar.

5. Karma Yaş Grupları

Sınıflarda farklı yaş grupları bir arada bulunur. Büyük çocuklar küçük çocuklara rehberlik eder, küçükler ise gözlem yoluyla öğrenir. Bu, sosyal becerileri ve iş birliğini güçlendirir.

6. Öğretmenin Rolü

Montessori öğretmeni bir rehberdir; çocuğu gözlemler, ilgi alanlarını belirler ve uygun materyalleri sunar. Öğretmen, öğrenme sürecini yönlendirmez, destekler.

7. Barış ve Kozmik Eğitim

Montessori, eğitimin nihai amacını “barış” olarak görür. Kozmik Eğitim yaklaşımıyla çocuklara evrenin bütünlüğü, doğa ve toplumla olan ilişkileri öğretilir; sorumluluk ve empati bilinci geliştirilir.

Kısacası: Montessori felsefesi, çocuğun özgürce keşfetmesini, kendi hızında öğrenmesini ve yaşam boyu öğrenme becerisi kazanmasını hedefler. Bu yaklaşım, AMI, AMS ve MACTEtarafından belirlenen uluslararası standartlarla desteklenir.